الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )
560
دقائق العلاج ( فارسي )
بادى كه موادى در آن نيست ماليدن روغن بادام تلخ و روغنهاى بلسانى و گذاردن كيسههائى از ارزن گرم و مانند آن كافى است و درمان آن آسان است ، اما ورمهاى بادى را مىتوان از اينكه سفت نيستند و آثار جمع شدن مواد مثل تيرگى سبزى قرمزى يا سفيدى بيش از اندازه عادى پوست ديده نمىشود و تنها موضع آماس دارد و سفت نيست بشناسند . اگر موادى كه سودائى نيست در آن باشد درمانش پاكسازى است كه اگر آثار گرمى « 1 » در آن باشد بايد آنطورى كه در كليات گفتيم فصد كنند . گاهى مطلقا براى كم - كردن كميت بايد فصد كنند و سزاوار اين است كه چون مسهل مواد را از همه بدن و رگها جذب مىكند بخصوص در اينجا سودمند مىباشد . صفرائى را بايد با سقمونياى مدبر ، حب سقمونيا ، انتيموان و امثال آن پاكسازى كرد و اگر سرد باشد تربد تصعيد شده يا محلول خربق سياه ، حب السلاطين و مانند آن مفيد است و در غير صفراوى براى نضج بخشيدن بماده بايد تربد محلول به كار برده شود ، در صفرائى بايد داروهائيكه آن را غليظ مىكنند و نيز چيزهائى كه آن را فرومينشانند مانند خشخاش ، عناب و مانند آن را به كار ببرند براى آماسهاى سرد كه در حال پيشرفت باشد ماليدن داروهاى گرم مانند اكليل پخته و بابونه و گذاردن پارچههاى گرم و نمك و سياهدانه داغ و مانند آن مفيد است چه تا وقتىكه ماده لطيف نشود پس نمىرود . در حال ايستادن بيمارى ، حضض ، زعفران ، اقاقيا ، گل ارمنى مخلوط با سركه و عسل يا با آب كدو و گشنيز هركدام در جاى خودش سودمند مىباشند .
--> ( 1 ) در زاد المسافرين براى درمان آماسها و بثور ( دانهها ) گرم آمده است كه در آغاز آن اقاقيا ، تخم اسفرزه ، خرفه ، بنفشه همراه با آرد جو ، گل انار فارسى و سركه ، كاهو ، سماق ، صندلها ( سفيد و سياه ) ، خزه ، ماميثا ، -